Frengi (sifiliz), Treponema pallidum adı verilen bakterinin neden olduğu, çoğunlukla cinsel temas yoluyla bulaşan ve tedavi edilmediğinde farklı organları etkileyebilen bakteriyel bir enfeksiyon hastalığıdır. Erken dönemde teşhis edildiğinde antibiyotiklerle tamamen tedavi edilebilen bu enfeksiyon, bazı kişilerde belirgin şikâyetlere neden olmadan ilerleyebilir.
Bu nedenle hastalığın belirtilerini tanımak, bulaşma yollarını bilmek ve gerekli durumlarda sağlık kontrollerini yaptırmak oldukça önemlidir.
Frengi Hastalığı Neden Olur?
Hastalığın temel nedeni, vücuda genellikle enfekte cilt veya mukoza dokusuyla temas sonucunda giren Treponema pallidum bakterisidir. Enfeksiyon en sık vajinal, anal ve oral cinsel ilişki sırasında bulaşır.
Bunun yanında hamilelik döneminde anneden bebeğe plasenta yoluyla geçebilir. Bu durum doğuştan sifiliz olarak adlandırılır ve bebekte ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir.
Günlük yaşamda tokalaşmak, sarılmak, aynı tuvaleti kullanmak veya ortak yemek araçlarından yararlanmak hastalığın bulaşmasına neden olmaz.
Frengi Belirtileri Nelerdir?
Enfeksiyonun belirtileri, hastalığın evresine göre farklılık gösterir. Bazı kişilerde belirtiler hafif seyrederken bazı kişilerde daha belirgin cilt ve mukoza sorunları görülebilir.
1. Birincil Evre Belirtileri
İlk evrede, bakterinin vücuda girdiği bölgede genellikle ağrısız, sert yapılı bir yara oluşur. Şankr adı verilen bu yara genital bölgede, anüs çevresinde, dudaklarda veya ağız içerisinde görülebilir.
Yara çoğunlukla birkaç hafta içerisinde kendiliğinden iyileşir. Ancak bu durum enfeksiyonun geçtiğini göstermez. Tedavi uygulanmadığında hastalık ilerleyebilir.
2. İkincil Evre Belirtileri
İlk evreden sonra enfeksiyonun yayılmasıyla vücudun farklı bölgelerinde belirtiler ortaya çıkabilir.
En sık karşılaşılan şikâyetler şunlardır:
- Avuç içlerinde ve ayak tabanlarında deri döküntüleri
- Ateş ve halsizlik
- Boğaz ağrısı
- Lenf bezlerinde şişlik
- Kas ve eklem ağrıları
- Bölgesel saç dökülmesi
- Ağız ve genital bölgede yaralar
Bu belirtiler tedavi uygulanmasa bile zamanla kaybolabilir. Ancak bakteriler vücutta kalmaya devam edebilir.
3. Gizli Evre Belirtileri
Latent dönem olarak da bilinen bu evrede gözle görülebilen herhangi bir belirti bulunmayabilir. Hastalık çoğunlukla kan testleri sayesinde tespit edilir. Erken veya geç latent olarak sınıflandırılan bu dönem, tedavi edilmediğinde ciddi komplikasyonlara zemin hazırlayabilir.
4. Üçüncül Evre Belirtileri
Enfeksiyonun uzun süre tedavi edilmemesi durumunda bazı kişilerde yıllar sonra üçüncül evre gelişebilir. Kalp, damar sistemi, beyin, sinirler ve diğer organlar etkilenebilir. Görme ve işitme kaybı gibi kalıcı sağlık sorunları ortaya çıkabilir.
Frengi Nasıl Bulaşır?
Bulaşma çoğunlukla enfekte kişinin cilt veya mukoza üzerindeki bulaşıcı lezyonlarıyla doğrudan temas sonucunda gerçekleşir.
Başlıca bulaşma yolları şunlardır:
- Korunmasız vajinal, anal veya oral cinsel ilişki
- Enfekte yaralarla doğrudan temas
- Gebelik sırasında anneden bebeğe geçiş
Özellikle hastalığın ilk iki evresinde bulaşma riski daha yüksektir. Prezervatif kullanımı riski azaltır ancak vücudun açıkta kalan enfekte bölgelerinden bulaşmayı tamamen engellemeyebilir.
Frengi Tanısı Nasıl Konulur?
Tanı koymak için doktor tarafından fiziksel muayene yapılır ve laboratuvar testlerinden yararlanılır. En sık kullanılan testler VDRL, RPR, TPHA ve TPPA testleridir.
VDRL ve RPR testleri enfeksiyonun değerlendirilmesinde ve tedaviye verilen yanıtın izlenmesinde kullanılır. TPHA ve TPPA gibi testler ise bakteriye karşı oluşan antikorların tespit edilmesine yardımcı olur.
Tek bir test sonucu her zaman kesin tanı anlamına gelmez. Bu nedenle sonuçların hastanın öyküsü, muayene bulguları ve diğer testlerle birlikte değerlendirilmesi gerekir.
Frengi Tedavisi Nasıl Yapılır?
Bu enfeksiyon, uygun antibiyotik tedavisiyle iyileştirilebilir. Tedavide en sık tercih edilen ilaç penisilindir. Özellikle benzatin penisilin G, hastalığın evresine göre kas içine enjeksiyon şeklinde uygulanır.
Erken dönemde genellikle tek doz tedavi yeterli olabilirken geç latent dönemde haftalık enjeksiyonlarla daha uzun süreli tedavi gerekebilir. Sinir sisteminin etkilendiği durumlarda ise damar yoluyla farklı bir penisilin tedavisi uygulanır.
Tedavinin ardından kan testleriyle iyileşme süreci takip edilir. Cinsel partnerlerin de değerlendirilmesi ve gerekli durumlarda tedavi edilmesi önemlidir. Gebelikte penisilin, bebeğe bulaşmayı önlemede kanıtlanmış temel tedavidir.
Frengiden Korunmak İçin Neler Yapılmalıdır?
Bulaşma riskini azaltmak için cinsel sağlık konusunda dikkatli davranılmalıdır. Korunma amacıyla şu önlemler alınabilir:
- Cinsel ilişkide düzenli ve doğru şekilde prezervatif kullanmak.
- Riskli temas sonrasında gerekli testleri yaptırmak.
- Düzenli cinsel sağlık kontrollerini ihmal etmemek.
- Enfeksiyon tespit edildiğinde tedavi tamamlanana ve doktor onay verene kadar cinsel temastan kaçınmak.
- Cinsel partnerlerin bilgilendirilmesini sağlamak.
- Gebelik sürecinde gerekli tarama testlerini yaptırmak.
Sık Sorulan Sorular
Frengi tamamen iyileşir mi?
Evet. Uygun antibiyotik tedavisiyle enfeksiyon ortadan kaldırılabilir. Ancak hastalığın ileri dönemlerinde oluşan bazı organ hasarları kalıcı olabilir.
Frengi kaç günde belirti verir?
İlk yara genellikle bulaşmadan yaklaşık üç hafta sonra ortaya çıkar. Ancak bu süre değişebilir ve bazı kişilerde belirtiler fark edilmeyebilir.
Frengi kan testinde belli olur mu?
Evet. VDRL, RPR, TPHA ve TPPA gibi testlerle enfeksiyon araştırılabilir. Kesin değerlendirme doktor tarafından yapılmalıdır.
Frengi öpüşmeyle bulaşır mı?
Ağız veya dudak çevresinde bulaşıcı lezyon bulunması durumunda doğrudan temasla bulaşma mümkündür.
Frengi tedavi edilmezse ne olur?
Tedavi edilmeyen enfeksiyon kalp, damar, beyin ve sinir sisteminde ciddi hasarlara neden olabilir. Bu nedenle erken tanı ve tedavi önemlidir.
Op.Dr. Taner ÇAVUMİRZA
ÜROLOJİ / ANDROLOJİ UZMANI
Randevu & Online Görüşme!