HPV aşısı, Human Papillomavirus (İnsan Papilloma Virüsü) olarak adlandırılan virüsün belirli türlerine karşı bağışıklık oluşturmayı ve HPV ile ilişkili hastalıkların gelişme riskini azaltmayı amaçlayan koruyucu bir aşıdır. HPV oldukça yaygın bir virüs grubudur ve bazı türleri genital siğillere, bazı yüksek riskli türleri ise rahim ağzı başta olmak üzere çeşitli kanserlere yol açabilir. Bu nedenle HPV aşısı, virüsle karşılaşmadan önce koruyuculuk sağlanması açısından önemli bir uygulamadır.
HPV Aşısı Şart mı?
HPV aşısının gerekli olup olmadığı kişinin yaşı, daha önce aşılanıp aşılanmadığı ve bireysel risk faktörleri gibi çeşitli unsurlara göre değerlendirilir. Dünya Sağlık Örgütü (WHO), HPV aşılamasını rahim ağzı kanserinin önlenmesine yönelik temel uygulamalardan biri olarak değerlendirmektedir. Aşının özellikle HPV ile karşılaşmadan önce uygulanması en yüksek koruyucu faydanın elde edilmesini sağlar.
HPV aşısı mevcut HPV enfeksiyonunu tedavi eden bir ilaç değildir. Aşının temel amacı yeni HPV enfeksiyonlarının önlenmesine yardımcı olmaktır. Bu nedenle kişinin HPV taşıyor olması veya geçmişte HPV ile karşılaşmış olması, aşının hiçbir fayda sağlamayacağı anlamına gelmez. Ancak böyle bir durumda aşılama kararı kişinin yaşı ve sağlık durumu dikkate alınarak hekimle birlikte değerlendirilmelidir.
HPV Aşısı Kimlere Yapılır?
HPV aşısı hem kızlara/kadınlara hem de erkeklere uygulanabilir. Aşılamanın erken yaşlarda yapılmasının temel nedeni, bağışıklık yanıtının güçlü olması ve aşının HPV ile olası karşılaşmadan önce tamamlanabilmesidir.
Dünya Sağlık Örgütü’nün HPV aşılama programlarındaki öncelikli hedef grubu 9-14 yaşındaki kız çocuklarıdır. CDC ise rutin HPV aşılamasını 11-12 yaşlarında önermekte ve aşılamanın 9 yaşından itibaren başlayabileceğini belirtmektedir. Daha önce yeterli şekilde aşılanmamış kişiler için 26 yaşına kadar tamamlayıcı aşılama önerilmektedir. 27-45 yaş arasındaki bazı yetişkinlerde ise aşının sağlayabileceği yarar hekimle görüşülerek bireysel olarak değerlendirilebilir.
HPV Aşısı Erkeklere Yapılır mı?
HPV aşısı yalnızca kadınlara yönelik değildir. Erkekler de HPV ile enfekte olabilir ve virüsü başkalarına aktarabilir. Ayrıca HPV; erkeklerde genital siğillerin yanı sıra anal, penis ve ağız-boğaz bölgesindeki bazı kanserlerle ilişkilidir.
Bu nedenle erkek çocuklarının ve uygun yaş grubundaki yetişkin erkeklerin aşılanması da HPV’ye bağlı hastalıkların önlenmesine katkı sağlayabilir. HPV aşılamasının kadın ve erkekleri kapsaması toplumdaki HPV dolaşımının azaltılması bakımından da önem taşır.
HPV Aşısı Kaç Doz Yapılır?
HPV aşısının doz sayısı kişinin aşıya başladığı yaşa, kullanılan aşıya, ülkenin aşılama programına ve kişinin bağışıklık durumuna göre değişebilir. Örneğin CDC önerilerinde 15 yaşından önce aşılamaya başlayan çoğu kişi için iki dozluk program uygulanırken, aşılamaya daha ileri yaşta başlayanlarda üç dozluk program kullanılabilmektedir. Bağışıklık sistemi baskılanmış kişiler için de farklı doz planlamaları gerekebilir.
Dünya Sağlık Örgütü’nün programatik önerilerinde ise belirli yaş gruplarında tek doz seçeneği de bulunmaktadır. Bu nedenle doz sayısı konusunda internet üzerindeki genel bilgilere göre hareket etmek yerine güncel ulusal uygulama ve hekim önerisi dikkate alınmalıdır.
HPV Aşısının Yan Etkileri Var mı?
HPV aşısından sonra diğer aşılarda olduğu gibi bazı geçici yan etkiler görülebilir. Enjeksiyon yapılan bölgede ağrı, kızarıklık veya şişlik bunların başında gelir. Baş ağrısı, halsizlik, kas ağrıları veya hafif ateş gibi belirtiler de ortaya çıkabilir.
Ciddi alerjik reaksiyonlar ise nadirdir. Daha önce HPV aşısının bir dozuna veya içeriğindeki maddelerden birine karşı ciddi alerjik reaksiyon yaşayan kişilerin sonraki dozlar konusunda sağlık uzmanına danışması gerekir.
HPV Aşısı Sonrası Tarama Testleri Gerekli mi?
HPV aşısı olmak, uygun kişilerde rahim ağzı kanseri taramalarına olan ihtiyacı ortadan kaldırmaz. Aşılar önemli HPV türlerine karşı koruma sağlasa da rahim ağzı kanserine yol açabilen tüm olası durumları tamamen ortadan kaldırmaz. Bu nedenle yaşa ve bireysel özelliklere uygun rutin taramaların sürdürülmesi önemlidir.
HPV Aşısı Ne Zaman Yapılmalı?
HPV aşısı için en uygun dönem genel olarak virüsle karşılaşma ihtimalinden önceki yaşlardır. Bu nedenle aşılama programlarının önemli bir bölümü çocukluk ve erken ergenlik dönemine odaklanır. Bununla birlikte daha önce aşılanmamış genç yetişkinlerde ve bazı daha ileri yaştaki yetişkinlerde de aşılama gündeme gelebilir.
Sonuç olarak HPV aşısı yalnızca kadınları ilgilendiren bir uygulama değildir ve HPV’ye bağlı çeşitli hastalıkların önlenmesinde önemli bir koruyucu sağlık aracıdır. Aşının hangi yaşta, kaç doz ve hangi aralıklarla uygulanacağı ise kişinin yaşı, önceki aşıları ve sağlık durumuna göre değişebileceğinden kişiye özel karar için hekime danışılması gerekir.
Op.Dr. Taner ÇAVUMİRZA
ÜROLOJİ / ANDROLOJİ UZMANI
WhatsApp