HPV (Human Papillomavirus), cilt ve mukozaları etkileyebilen, çok sayıda farklı türü bulunan ve özellikle yakın cilt teması ile bulaşabilen yaygın bir virüs grubudur. HPV enfeksiyonlarının büyük bölümü herhangi bir ciddi sağlık sorununa yol açmadan bağışıklık sistemi tarafından kontrol altına alınır. Bununla birlikte bazı yüksek riskli HPV türlerinin vücutta uzun süre kalması hücresel değişikliklere ve zaman içerisinde bazı kanser türlerinin gelişmesine neden olabilir.
Bu nedenle HPV doğrudan “ölümcül bir virüs” olarak değerlendirilmemeli, ancak bazı türlerinin oluşturabileceği uzun vadeli sağlık riskleri göz ardı edilmemelidir.
HPV Ölümcül müdür?
HPV enfeksiyonu tek başına ölümcül kabul edilmez. HPV ile enfekte olan kişilerin önemli bir bölümünde herhangi bir belirti görülmez ve enfeksiyon zaman içerisinde kendiliğinden kontrol altına alınabilir. HPV pozitifliği bu nedenle kişinin kanser olduğu veya mutlaka kanser olacağı anlamına gelmez.
Asıl önemli nokta, enfeksiyonun hangi HPV türünden kaynaklandığı ve yüksek riskli enfeksiyonun kalıcı hale gelip gelmediğidir. Bazı yüksek riskli HPV türleri uzun süre vücutta kaldığında hücrelerde değişikliklerin ortaya çıkmasına neden olabilir. Bu değişikliklerin yıllar içerisinde ilerlemesi ise kanser öncesi lezyonların ve daha sonra kanserin gelişmesine yol açabilir.
Dolayısıyla HPV’nin kendisinden ziyade, bazı kalıcı yüksek riskli HPV enfeksiyonlarının neden olabileceği kanserler hayati risk oluşturabilir.
HPV Kanser Yapar mı?
Evet, bazı HPV türleri kanser gelişimiyle doğrudan ilişkilidir. Ancak her HPV enfeksiyonu kanser yapmaz. HPV türleri oluşturdukları sağlık risklerine göre genel olarak düşük ve yüksek riskli türler şeklinde değerlendirilebilir.
Düşük riskli HPV türleri çoğunlukla genital siğiller gibi sorunlarla ilişkilidir. Yüksek riskli HPV türleri ise uzun süreli enfeksiyon oluşturduklarında kanser öncesi hücresel değişikliklere neden olabilir.
Özellikle HPV 16 ve HPV 18, kanser açısından önem taşıyan yüksek riskli türler arasındadır. Bunun yanında farklı yüksek riskli HPV tipleri de bulunmaktadır.
HPV Hangi Kanserlere Neden Olabilir?
HPV denildiğinde en çok rahim ağzı kanseri akla gelse de virüs yalnızca rahim ağzını etkileyen kanserlerle ilişkili değildir. Yüksek riskli HPV enfeksiyonları kadınlarda ve erkeklerde farklı kanser türlerinin gelişiminde rol oynayabilir.
HPV ile ilişkili kanserler arasında rahim ağzı kanseri başta olmak üzere anal kanser, vajina kanseri, vulva kanseri, penis kanseri ve ağız-boğaz bölgesindeki bazı kanserler bulunur.
Bunların içerisinde HPV ile ilişkisi en güçlü kanserlerden biri rahim ağzı kanseridir. Bu nedenle HPV enfeksiyonlarının takibi ve uygun kişilerde düzenli rahim ağzı kanseri taramalarının yapılması büyük önem taşır.
HPV Pozitif Olmak Kanser Olduğum Anlamına mı Gelir?
Hayır. HPV testinin pozitif çıkması kanser teşhisi anlamına gelmez. Pozitif sonuç, test edilen yüksek riskli HPV türlerinden birinin tespit edildiğini gösterebilir. Bundan sonraki yaklaşım kişinin yaşına, HPV türüne, önceki test sonuçlarına ve rahim ağzındaki hücresel değişikliklerin bulunup bulunmadığına göre belirlenir.
HPV enfeksiyonlarının büyük bölümü zaman içerisinde kontrol altına alınabildiği için her pozitif sonuç kanserle sonuçlanmaz. Kanser açısından daha fazla önem taşıyan durum, özellikle yüksek riskli HPV enfeksiyonunun kalıcı olması ve buna hücresel değişikliklerin eşlik etmesidir.
HPV Ne Kadar Sürede Kansere Dönüşür?
HPV enfeksiyonunun kansere dönüşmesi ani gerçekleşen bir süreç değildir. Yüksek riskli HPV enfeksiyonu kalıcı hale geldiğinde hücresel değişikliklerin kanser öncesi lezyonlara ve daha sonra kansere ilerlemesi genellikle uzun yıllar alabilir.
Bu uzun süreç erken teşhis açısından önemli bir fırsat oluşturur. Düzenli taramalar sayesinde kanser öncesi hücresel değişiklikler henüz kansere dönüşmeden tespit edilebilir ve gerekli tedaviler uygulanabilir.
HPV Kansere Dönüşürse Belirti Verir mi?
HPV enfeksiyonu ve erken dönem kanser öncesi değişiklikler çoğu zaman belirti oluşturmayabilir. Bu nedenle kişinin herhangi bir şikâyetinin bulunmaması HPV veya hücresel değişiklik olmadığı anlamına gelmez.
İleri dönem rahim ağzı kanserinde cinsel ilişki sonrasında kanama, adet dönemleri dışında vajinal kanama, menopoz sonrası kanama, olağan dışı vajinal akıntı veya pelvik bölgede ağrı gibi belirtiler ortaya çıkabilir. Bu tür belirtilerin farklı nedenleri de olabileceği için değerlendirme sağlık uzmanı tarafından yapılmalıdır.
HPV Kaynaklı Kanserlerden Korunmak Mümkün mü?
HPV ile ilişkili kanser riskini azaltmanın en önemli yollarından biri HPV aşısıdır. Aşı, kanserle ilişkili önemli HPV türlerine karşı enfeksiyon gelişme riskini azaltmaya yardımcı olur. Aşı mevcut HPV enfeksiyonunu tedavi etmez; temel amacı gelecekteki enfeksiyonlara karşı koruma sağlamaktır.
Rahim ağzı bulunan kişilerde yaşa ve ulusal sağlık önerilerine uygun HPV veya rahim ağzı kanseri taramalarının yaptırılması da önemlidir. Aşı yapılmış olması, uygun yaş grubundaki kişiler için önerilen taramaların tamamen bırakılması gerektiği anlamına gelmez.
HPV Kanseri Önlenebilir mi?
HPV kaynaklı kanserlerin önemli bir bölümü aşılama, düzenli tarama ve kanser öncesi değişikliklerin zamanında tedavisi sayesinde önlenebilir. Özellikle rahim ağzı kanseri, etkili korunma ve erken teşhis yöntemlerinin bulunduğu kanser türlerinden biridir.
Sonuç olarak HPV pozitif olmak kanser olmak anlamına gelmediği gibi HPV taşıyan herkesin ileride kanser olacağı anlamına da gelmez. Ancak yüksek riskli HPV türlerinin kalıcı enfeksiyonu bazı kanserlerin gelişiminde önemli rol oynar. Bu nedenle HPV aşısı, uygun tarama programlarına katılım ve doktor tarafından önerilen takiplerin aksatılmaması HPV’ye bağlı ciddi sağlık sorunlarının önlenmesinde önemlidir.
Op.Dr. Taner ÇAVUMİRZA
ÜROLOJİ / ANDROLOJİ UZMANI
WhatsApp